مس‌گری در بلخ: صنعتی فراموش‌شده اما ارزش‌مند

1 Bصنعت مس‌گری از سده‌ها بدین‌سو، در بلخ رونق داشته‌است که اشیای مطلوب از مس تولید می‌کرده و برای صدها تن منبع درآمد و کار فراهم بوده‌است. در سده‌های گذشته این صنعت در کنار صنعت‌های دیگر در بلخ کمک می‌کرد که این شهر یکی از مراکز پررونق تجارت و مسیر رفت‌ و برگشت کاروان‌های تجارتی باشد. در دهه‌های اخیر، این صنعت اهمیت سده‌های گذشته را نداشت، اما نقش مهمی را در حفظ چهره‌ی تاریخی و هویت فرهنگی-سنتی بلخ بازی می‌کرد.

مس‌گرانی که در گذشته بخش عمده‌ی ظروف مورد استفاده در شهر را تأمین می‌کردند و هر روز برای ساختن ظروف مسی فرمایش‌های گوناگون دریافت می‌کردند، اکنون کمتر کسی در محل کار شان به دیدن آنها می‌آید. روزگاری آنها ظروف مورد نیاز عروس‌های شهر می‌ساختند. اما امروز، هیچ عروسی به دکان آنها برای خرید ظروف مسی نمی‌آید.

حاجی رحیم، 65 ساله، یکی از این مس‌گران است که می‌گوید که کار آنها در شمال افغانستان رونقش را از دست داده. او گفت:«در گذشته، اکثر مردم در خانه‌های خود از ظروف و اشیای مسی استفاده می‌کردند، اما امروز، واردات انبوه ظروف و اشیای پلاستیکی که در بازار به قیمت ارزان‌تر به فراوانی یافت می‌شوند، کار ما را فلج کرده‌است.»

حاجی رحیم می‌گوید که ظروف مسی که آنها می‌سازند بسیار زیبا هستند و در آن می‌توان شمه‌هایی از هنر تزیین سنتی خراسان را پیدا کرد. آنها با رنگ‌های طبیعی تصاویر و متون زیبایی را بر روی اشیای دست‌ساخت شان نقش می‌کنند. او می‌گوید که در گذشته افراد زیادی در این کار مصروف بودند و با نشان دادن خلاقیت و بلند بردن کیفیت، با هم رقابت می‌کردند.

محمد جمیل با اشاره به پیاله‌ی مسی که در دستش گرفته، می‌گوید:«در گذشته مردم در خانه‌های خود از چاینک‌ها، پیاله‌ها، بشقاب‌ها، کاسه‌ها و طشت‌های مسی استفاده می‌کردند.»

جمیل می‌گوید:«ما می‌دانیم که اشیایی را که تولید می‌کنیم، قیمت هستند. دلیل آن این است که با دست کار می‌کنیم. ابزارهای کار ما چکش و سندان است. این کار انرژی و وقت زیاد می‌گیرد. اما کیفیتش عالی‌ست.»

افغانستان یکی از بزرگترین ذخایر معدنی مس را در خود جا داده است.اما صنعت مس‌گری در این کشور با رکود مواجه است.

باشندگان بلخ می‌گویند که بلخ یکی از پایتخت‌های تمدنی منطقه و یک شهر باستانی ست. صنایع سنتی و نمادهای فرهنگی این شهر هویت تاریخی و نشان‌دهنده‌ی گوناگونی شیوه‌های زندگی در این شهر است و باید حفظ گردند.2 Blkh

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.