فراز و فرود موسیقی مالستانی

موسیقی مالستانی در مناطق مرکزی (هزاره جات) افغانستان از شهرت خوبی برخوردار است. غیچگ و دمبوره از آلات موسیقی است که در موسیقی مالستانی به کار برده می شود. در مناطق خاصی مانند نوده مالستان اکثر باشندگان غیچگ و دمبوره دارند. در مورد تاریخ موسیقی مالستان اثر مکتوبی وجود ندارد، اما دوران طلایی آن به زمانی برمیگردد که اولین زن آواز خوان بنامه دل آرام آغی مشهور به آبه میرزا به خواندن آغاز کرد. آبی میرزا اولین زن مالستانی است که آهنگ هایش در میان مردم مشهور شد و بعد ها به همین دلیل زندانی شد. مردم مذهبی آن زمان، آواز خواندن را خلاف ارزش های دینی می دانستند. آبی میرزا مدتی زندانی شد ولی بزودی از بند رها و پس از مدتی بخاطر ادامه کار هنری اش راهی کابل شد.1

در کابل مرحله شکوفایی از هنر آواز خوانی را با دیگر هنرمندان محلی را تجربه کرد. سبک خاص موسیقی بنام سبک آبی میرزادر میان آواز خوانان محلی مشهور شد، طوریکه تعداد زیادی از آواز خوانان به این سبک  آهنگ می خواندند. صفدر علی مالستانی از هنرمندانی است که به سبک آبی میرزا می خواند. شباهت موسیقی و آواز صفدر علی مالستانی با آبی میرزا بحدی بود، که مردم قادر به تفکیک آواز این دو هننر مند نبود. حتا حالا خیلی از آهنگ های صفدر علی مالستانی را مردم بنام آهنگ های آبی میرزا می شناسند. سالهای اقامت در کابل سالهای طلایی آواز خوانی و درخشش سبک آبی میرزا بود.  به دنبال آغاز جنگ های داخلی به کشور پاکستان مهاجرت کرد. در پاکستان فعالیت های هنری اش متوقف شد. بعد از بازگشت به وطن در سالهای پسین، انگیزه اش را برای آواز خوانی از دست داد.

نوده، قریه غیچگ

3موسیقی مالستان در قریه نوده رشد کرد. نوده، قریه ای سرسبز و کوچکی در مالستان است که بیشترین هنرمندان مالستان در آن آواز خوانی و نواختن غیچگ و دمبوره را یاد گرفته اند. این منطقه را می توان، قریه غیچگ نامید. در این قریه، هر خانه غیچگ و دمبوره دارد و اکثر مردم به نواختن آلات موسیقی آشنایی دارند. غیچگ بیشتر با ترانه های یا آهنگ های تراژیک نواخته می شود. صدا و ریتم غیچگ همخوانی بیشتری با آهنگ های تراژیک دارد. موسیقی مالستانی در همین قریه رشد کرده است، دلیل اش هم این است که تعداد  محافظه کاران مذهبی در این قریه کمتر بوده است. مردم این منطقه در برگزاری محافل موسیقی آزاد تر بودند و زنان نیز می توانستند در بعضی محافل آواز بخوانند.

تاثیر انترنت و تلویزیون بر موسیقی محلی مالستانی

2نیمه دوم قرن بیستم تا اوایل سقوط طالبان در 2001 سالهای طلایی برای موسیقی مالستان بود. بعد از آمدن انترنت و تلویزیون، موسیقی مالستان جذابیت خود را در میان جوانان و نوجوانان از دست داد. جوانان با دنیای جدید و آهنگ های ایرانی، هندی و تا حدودی انگلیسی آشنا شدند. هرچند ورود آهنگ ها و سرگرمی های خارجی جذابیت آهنگ های محلی را در میان جوانان کم کرد، اما میانسالان و کهنسالان هنوز هم شیفته موسیقی محلی و از میان آنان به سبک خواندن های آبی میرزا اند. رمضان 70 ساله می گوید: ” من هنوز هم موسیقی مالستانی بخصوص آهنگ های آبی میرزا را می شنوم. خاطرات دوران جوانی من با همان آهنگ ها ساخته شده است. در زمان ما، ظبط صوت و نوارهای موسیقی زیاد یافت نمیشد.” تعدادی از هنرمندان مالستانی تلاش کردند تا از آلات مدرن موسیقی مانند پیانو و کاسیو نیز استفاده کنند، اما در ایجاد هماهنگی میان آهنگ و آلات موسیقی مدرن چندان موفق نبودند. با پیرشدن آبی میرزا، موسیقی مالستان نیز دارد مخاطبان جوانش را از دست می دهد. شاید دلیل آن انترنت و ورود سرگرمی های جدید باشد، یا دلیل عمده اش این باشد که  جوانان لذت و حسی را که از موسیقی هندی، ایرانی و انگلیسی می یابند، در موسیقی محلی نمی پیدا نمی توانند. 

4

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.