اشلیکی

pix-1هیچ تردید وجود ندارد که غذا و شیوه‌های تهیه و پختن آن ریشه‌ یا عامل اصلی بسیاری از سنت‌ها، رسوم و تشریفات رایج در تاریخ‌ و تمدن‌های مختلف بشری است. در مطابقت با ضرورت‌های جغرافیایی، نیازهای اقلیمی،  دسترسی به منابع و مواد غذایی مانند غله‌جات، سبزیجات و حیوانات تأمین‌کننده گوشت،  انسان‌ها سیستم‌های مختلفی تغذیه و انواع بسیاری از غذاهای محلی را به وجود آوردند. هم‌زمان با جابجای انسان‌های، تجارت و تبادلات فرهنگی که میان جوامع مختلف به وجود آمد بعضی از این غذاها حتی از مرزها عبور کردند و فراتر از زمان‌ها رفتند.

غذاها تنها داستان آنچه مردم می‌خورند نیست، بلکه همچنان بافرهنگ و رسوم رایج در مناطق خاص هم ربط دارد. ما از دیدن و شناخت غذا پی بریم که آن‌ها در زمستان یا تابستان چه ‌می‌خورند، چطور توانستند شیوه‌های مخصوص پخت‌وپز غذا را توسعه بدهند، مواد لازم را چطور به دست می‌آوردند و چطور با ترکیب آن‌ها غذاهای دلخواهشان را می‌پختند.

pix-2

در مزار شریف هوا دارد کم‌کم سرد می‌شود. اکثری مردم یا در خانه‌ غذاهای موردعلاقه‌ی زمستانی خود را می‌پزند و یا اینکه در رستورانت‌ها به دنبال غذاهای گرم و زمستانی‌شان هستند. امروز ظهر، من و همکارم آزیتا از کانتینر فرهنگی بیرون‌شدیم تا غذای «هوسانِ» دلخواه  خود را دریکی از رستوانت‌های محلی باهم بخوریم. یک رستوانت محلی متوسطی را انتخاب کردم که بیشتر غذاهای محلی ازجمله منتو و ایشلیکی می‌پخت.  در شمال افغانستان، بخصوص در مزار شریف مردم، مردم به غذاهای که مخصوص و دلخواه زمستانی‌شان «هوسانه» می‌گویند. این غذاها بیشتر مخلوطی از خمیر، گوشت گوسفند، و سبزیجات هستند. غذاهای مانند منتو، آی خانم، بولانی، سمبوسه و در این اواخر ایشلیکی مشتریانی زیادی دارند.

pix-3

ایشلیکی همچنان «پیتزایی وطنی» هم می‌گویند. قبل از اینکه راهش را به رستوانت‌ها باز کند، ایشلیکی یک غذایی محلی بود که در میان ترکمن‌ها و ازبک‌های شمال افغانستان بسیار رایج و محبوب بود. ایشلیکی مخلوطی از خمیرگندم، گوشت گوسفند، دمبه و سبزیجات است. طریق پختنش طوری است که ابتدا دنبه، و گوشت خورد شده را با سبزیجات مخلوط می‌کنند، سپس آن‌ها در قالب از خمیر می‌گذارد و برای سه دقیقه در داش یک ماکرویو می‌گذارند تا به‌خوبی پخته شود.

در رستوانت افرادی زیادی را دیدیم که برای خوردن غذا چاشتشان آمده بود. بعد از سال 2001، انواع و اقسام مختلف غذاها از کشورهای منطقه و حتی کشورهای غربی راه خود را به رستورانت افغانستان باز کردند، اما هنوز هم اکثریت مردم غذاهای محلی ترجیح می‌دهند. منیژه کوهستانی و دوستش که در میز بعد از ما نشسته بود، سه قطعه ایشلیکی که با لبخند به آن پیزایی وطنی می‌گفتند سفارش دادند. وقتی از او پرسیدم چرا ایشکلیکی را بر پیزا ترجیح می‌دهد در جوابم گفت: « خوب معلوم است. ایشلیکی مزه‌ای بهتر و انرژی بیشتری دارد. و هزینه‌ی آن‌هم کمتر از پیزا است.»

pix-4

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.