صنایع‌دستی، تجارت زنان در بامیان

دریکی از صبحگاه‌های ماه اگوست،  من به‌اتفاق همکارم به‌طرف مرکز بازار بامیان قدم زدیم. درواقع ما دعوت‌شده بودیم که در افتتاح نمایشگاه صنایع‌دستی زنان بامیان که در بازار زنانه، در مرکز شهر، شرکت کنیم. مکان مشخصی در وسط بازار بامیان وجود دارد که موسوم به بازار زنانه است؛ کسبه کاران این محله همه زنانی هستند که در کار گردآوری، خرید و فروش صنایع‌دستی مصروف هستند. این زنان یا به‌تنهایی کار و کسبشان را شروع کرده‌اند و یا هم با دوستان، اعضای فامیل و تاجران محلی شریک شده‌اند.

بر اساس آمار ارائه‌شده از سوی برنامه توسعه صنایع محلی (روستایی)، بیش از 20 تجارت کوچک و 50 گروه تولیدی از سراسر ولایت بامیان در این نمایشگاه شرکت کرده بود. کالا و اقلام که به نمایش گذاشته‌شده انواع و اقسام متنوع صنایع‌دستی، تولیدات لبنی محلی، پوشاک محلی رایج در ولسوالی‌ها  را در برمی‌گرفت.

pix-1

تعداد زیادی از زنان در این نمایشگاه شرکت کرده بودند، ده‌ها زن در حالی فروش کالاهای بودند که به نمایش درآمده بود.

کالاهای به نمایش درآمده شامل لباس‌ زنانه هزارگی، قلاب‌دوزی‌های تزئینی، چهل‌تکه، گلیم، نمد،   کُت و بالاپوش‌های بَرَکی (پشمی)، پاپوش‌های ساخته‌شده از نمد، مسکه، دوغ، ماست، شیر، پنیر، قروت و دیگر اقسام صنایع‌دستی و تولیدات لبنی محلی می‌شد. در بامیان فرآورده‌های لبنی و صنایع تقریباً حوزه انحصاری کاروکاسبی زنانه است و مردان کمتر سهم می‌گیرند. لباس‌های زنانه خانک دوزی شده‌ی هزارگی، بالاپوش‌های برکی هزارگی، در میان بهترین و گران‌بهاترین صنایع‌دستی در سطح ملی و منطقه است. اما به دلایلی چون سردی و طبیعت کوهستانی آن، مسیرهای حمل نقل تخریب‌شده و توسعه‌نیافته، خشک‌سالی‌های مکرر و ناامنی‌های فزاینده، به شکلی از تشکل، بر صنایع‌دستی و اقتصاد محلی  بامیان تأثیر بسیار ناگواری گذاشته است.

هرچند با افزایش حضور گرداگردان داخلی و خارجی، توجهات بین‌المللی و منطقه‌ی به اهمیت تاریخی و فرهنگی بامیان، روند رو به رکود صنایع‌دستی بامیان را دوباره جان بخشیده  و جرقه امیدی به آینده درخشان بامیان دمیده است. لطیفه صفدری، یکی از زنان کسبه کاری است که در کار گردآوری فرآورده‌های دستی مانند لباس‌های دست‎دوزی و خامک دوزی شده، دستمال‌‌ها، روپوش‌ها و روبالش مای گلدوزی شده، گراف دوخته‌های تزیینی، در ولسوالی پنجاب ولایت بامیان مصروف است و آن را به فروشندگانی در کابل و بامیان به فروش می‌رساند. او می‌گوید بدون سیاست‌های محافظتی مؤثر و بهبود بازارهای محلی، افزایش توریست‌های داخلی و خارجی، برای زنان بسیار مشکل خواهد بود که بتواند صنایع‌دستی در حال زوال بامیان را احیا کند.

pix-2

او می‌گوید: « این بسیار رنج‌آور است که می‌بینیم  زنان در ولسوالی پنجاب به سختی کار می‌کنند تا این کالاها را تولید کنند، اما هیچ مارکیت برای فروش تولیدات دستی آن‌ها وجود ندارد. اگر آن‌ها هیچ درآمدی درازای کار سختشان نداشته باشند، چطور می‎توانند به آن ادامه بدهند؟”

هرچند فاطمه محمدی، مسئول انجمن نور که در بخش توانمندسازی زنان فعالیت می‌کند، نگاه مثبتی نسبت به صنایع‌دستی زنان بامیان دارد. او می‌گوید فقط همین چند سال قبل تصور یک زن دکاندار در بامیان یک تابو بود؛ اما حالا اینجا با چشم خود تعدادی زیادی از زنان را در بازار بامیان می‌بینم که در کار خریدوفروش صنایع‌دستی زنان هستند.

pix-4

او می‌گوید: ” اگر به اطرافتان نگاه کنید، همه‌چیز در حال بهتر شدن است. بدیهی است که بهبود وضعیت زمان می‌برد. هم‌زمان با بهتر شدن وضعیت انکشاف در بامیان، بازارهای صنایع‌دستی نیز در حال جان گرفتن است. ما باید کارهای زیادی را در این راستا انجام بدهیم و با استفاده از هر فرصتی سعی کنیم وارد بازارهای بزرگ‌تر و بهتری شویم و توجه دیگران به تولیدات صنایع‌دستی خود جلب کنیم.»

هم‌زمان با توجه فزاینده گردشگران به جاذبه‌های طبیعی و گذشته تاریخی و فرهنگی غنی بامیان، زنان نیز آهسته‌آهسته در پی کسب جایگاه مناسب خود در جامعه بامیان هستند. آن‌ها نه‌تنها با مردان در مکاتب و دانشگاه‌ها رقابت می‌کنند بلکه به‌تدریج در زمینه‌های کاروکاسبی، هنر و فرهنگ و نیز سیاست و جامعه  دوشادوش مردان حرکت می‌کند.

pix-5

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.